Πριν να νιώσω - Τόλης Γκορόγιας

 

Γυρεύω στη σελήνη - Τόλης Γκορόγιας

 

Πάθος

Ένα στιλέτο έχω μικρό στη ζώνη μου σφιγμένο,

που η ιδιοτροπία μ’ έκαμε και το ‘καμα δικό μου,

κι αφού κανένα δε μισώ στον κόσμο να σκοτώσω

φοβάμαι μη καμιά φορά το στρέψω στον εαυτό μου…

Ν. Καββαδίας, Ένα μαχαίρι [τελευταίος στίχος]

Ένα πάθος, θα ‘λεγα, κρυφό

μες στο μυαλό μου πάντα γυροφέρνει.

Την μια τη μέρα συνέχεια μου μιλά

και την άλλη δεν με ξέρει και μοναχά σωπαίνει.

Με τεχνάσματα και κόλπα ψάχνει να μ’ απασχολεί

λες κι είναι τέκνο του ίδιου του διαβόλου,

μέχρι να νιώσω πως, τάχα μου, εμένα ‘νε πονά

κι ας μην με νοιάζει διόλου…

Πως τα περνάς εκεί κάτω, ακόμα με ρωτά,

καθόλου δεν σου ‘λειψε αυτή η γνώριμη σου γνώση;

Μη με θαρρείς για αλλιώτικη απ’ αυτή,

που ‘συ, στο νου σου έχεις νιώσει…

Με ψαροντούφεκο, παραμάσχαλα, προς τη θάλασσα τραβά,

για ψάρια που ποτέ δεν έπιασε, να πιάσει.

Γυρίζει και μ’ απορία με ρωτά, εσύ δεν θα ‘ρθεις

την τέχνη που δεν έχεις τώρα δα, κάποτε να τη φτάσεις;

Και πιάνει, σαν φτάνουμε εκεί, με δύναμη, το δεξιό μου χέρι

και με πετά στην θάλασσα και με τραβάει πίσω πάλι.

Κι εγώ, με τρόμο και φόβο, και δίχως να σκεφτώ

αρπάζω το ψαροντούφεκο που το ‘χε αφήσει πλάι.

Πιάνω κι εγώ τον ώμο του με το δεξί μου χέρι

και με το άλλο το ψαροντούφεκο καρφώνω στο άμοιρο του σώμα.

Αίμα και σπλάχνα γέμισαν παντού που θα ‘καναν να μοιάζει με νεκρό

ακόμα κι ένα αγιασμένο χώμα.

Ώρες μετά ή και λεπτά, ναρκωμένος και μ’ ένα μειδίαμα στα χείλη,

σκέφτομαι πως πολύ φτηνά το τομάρι μου έχω γλυτώσει.

Κι όταν στην αντανάκλαση της θάλασσας κοιτώ και βλέπω το αίμα από μένα να κυλά,

ξέρω πως εγώ εμένα, κι όχι το πάθος, τελικά έχω σκοτώσει…

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Δυτικές Συνοικίες - Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί (ποίηση Νίκου Καββαδία)

Μυστηριακό

Που είναι αυτή η φωτιά

που μ’ άναψε

που μ’ έκαψε

και μ’ έκανε

τον άντρα που ‘γινα μα χάθηκα

στης στάχτης το κακό,

το κακό συμμάζεμα;

Που είναι αυτή η φλόγα,

η φλόγα που με γέννησε

και μ’ ανέθρεψε

όπως μονάχα εκείνη ήξερε

δίχως εγώ

να πω κουβέντα;

Μην έσβησε η φωτιά,

η φωτιά αυτή που

στάχτη μ’ έκανε;

Μην κάπνισε κι η φλόγα

που με γέννησε

κι ανέθρεψε

τα δικά μου απ’ το αίμα μου

παιδιά;

Εμπρός, Αιώνιε Καταραμένε

- φανερώσου! -

και δείξε μου

ξανά

τον τρόπο!

Εμπρός, της Γης Αιώνιε Νυχτοβάτη

- φανερώσου! -

και φέρε μου

ξανά

τη φωτιά!

Εμπρός και σεις ψυχές

γυρίστε στο τραπέζι

κι ανάψτε τούτη τη φωτιά

που ποτέ της δεν θα σβήσει!

Και βάψτε χέρια, δάχτυλα

και πένες και καλάμια

και γράψτε όσα ποτέ δεν γράφτηκαν

κι όσα δεν τραγουδιούνται

και πείτε μας μόνο για αυτά

που το σκοτάδι κρύβει

κι οι άνθρωποι δεν μπόρεσαν

ποτέ τους να γνωρίσουν!

Εμπρός ψυχές

- κοράκια λαβωμένα -

ντυθείτε ονείρατα από τον άλλο κόσμο

που δεν έχουμε ονειρευτεί

και φοβόμαστε

στα μάτια να τον δούμε,

μη χάσουμε την ένδοξη και τρομερή ιδέα

πως είμαστε θεοί!

Κι ανάψτε με τ’ αμίλητο

και φοβερό σας λόγο

τον πόθο τον ασίγαστο

τον πόθο τον χαμένο

αυτόν που τάχα κρύψαμε

στον κόσμο τον μοντέρνο

κι αφήσαμε την Ποίηση

σαν τη φωτιά να σβήσει…

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Υπόγεια Ρεύματα - Κακή φωτιά

Ποίηση: Κωστής Παλαμάς

Εγώ είμ' εδώ ανυπόταχτος και παραστρατισμένος,

εγώ δαγκώνω με θυμό της φτώχειας το ψωμί,

νόθος της τέχνης είμ' εγώ και της ιδέας διωγμένος

από μιαν έγνοια ο νους θολός, δαρμένο το κορμί

Ο λύχνος μου στης ιερής μελέτης το τραπέζι

σαν ένα νεκροκάντηλο στα μάτια μου αχνοπαίζει

όλα πολέμια κρύα βιβλία, κοντύλια και χαρτιά.

Με καίει κακιά φωτιά.

Εμέ η ζωή μου πλάνεμα και η γέννηση μου λάθος

το λόγο δεν ορέγομαι, δεν ξέρω το ρυθμό

σέρνουν εμένα δυό άλογα, τ' αράπικο το πάθος

και τ' αφροστάλαχτο όνειρο μπορεί και στο γκρεμό.

Σαν όνειρο - Τόλης Γκορόγιας

Σαν όνειρο - Τόλης Γκορόγιας

Στίχοι: Ανδρέας Λισσόβας

Μουσική: Τόλης Γκορόγιας

Παντελής Παντελίδης - Ένας πραγματικός μάγκας

Πρώτη φορά στην ζωή μου νομίζω έχω πονέσει τόσο πολύ για τον χαμό ενός ανθρώπου που δεν γνώριζα προσωπικά. Λες κι ήταν φίλος, ή ένας γνωστός που ήπιαμε κάποιες φορές έναν καφέ μαζί. Δεν άκουγα τα τραγούδια του να πεις ότι εκεί οφείλεται κι ο πόνος, διότι δεν πολύ ακούω αυτού του είδους την μουσική. Η φωνή του παρ’ όλα αυτά μου άρεσε, και γενικά μου ήταν συμπαθής διότι δεν είχε προκαλέσει ποτέ αυτά τα χρόνια που τον «γνωρίσαμε».

Στην είδηση χτες του θανάτου του, πάγωσα. Κι η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω το γιατί. Ήμουν σε μια καφετέρια στην Πάτρα κοντά στα ΤΕΙ με την κοπέλα μου, τον αδερφό μου και τον κολλητό μου, όταν είδα την είδηση στην ΕΡΤ. «Παιδιά, διαβάζω καλά; Τι γράφει εκεί;». Σκέφτηκα ότι είναι  πρωταπριλιά μάλλον και ήταν ένα αστείο. Αλλά δυστυχώς δεν ήταν.

…

Η αλήθεια είναι ότι από χτες πάγωσε όλη η Ελλάδα. Γιατί όμως;

Ίσως γιατί αυτό το παλικάρι, ο Παντελής, ήταν κάτι που όλοι λίγο πολύ ζηλέψαμε. Ήταν ένα λαϊκό παιδί που πριν λίγα χρόνια δεν τον γνωρίζαμε και μόνος του, χωρίς να τον προωθήσει κανείς, έφτασε να τον ξέρει όλη η Ελλάδα. Σε μια εποχή που αν δεν έχεις μέσο δεν πας πουθενά, ο Παντελής (ναι, αφήστε με να τον λέω Παντελή γιατί έτσι τον νιώθω) έκανε το πόνο του και τον καημό του - χωρίς φτιασίδια και φρου φρου – τραγούδι, και μέσα από αυτό έκανε κι άλλους να ταυτιστούν μαζί του. Ακόμη κι όσοι δεν τον ακούγαμε, μια φορά σίγουρα στο ράδιο ταυτιστήκαμε ή να ξεσηκωθήκαμε με ένα τραγούδι του.

Πριν 2 με 3 βδομάδες, οδηγούσα το αυτοκίνητο και έτυχε να παίξει στο ράδιο το «Είχα κάποτε μια αγάπη», κι έπιασα τον εαυτό μου να ανοίγει την φωνή. Το θυμάμαι γιατί ακόμη και τότε μου έκανε εντύπωση αυτό που έκανα. Ακούγοντας την μουσική, λέω μέσα μου «ωραία μελωδία έχει». Κι έχει και την ελληνικότητα του. Το αγαπημένο μου κομμάτι από το τραγούδι αυτό είναι το «Στο ποτήρι μου που πίνω, ωχ αμάν / στο μυαλό μου δύο λέξεις γυρνάν». Ειδικά αυτό το «ωχ αμάν» που βγάζει αυτό το «ωχ» που μόνο όσοι ζουν στην Ελλάδα το γνωρίζουν. Γνωρίσαμε την παραλλαγή του πρώτα από το «ωφ αμάν» από το «Πίνω και μεθώ» και ο Παντελής το έκανε και δικό του στίχο, πολύ ταιριαστό και με πολύ ωραία ομοιοκαταληξία.

…

Από χτες έλιωσα τα τραγούδια του. Ακόμη και τώρα που γράφω ακούω τραγούδια του. Και ναι, θα φτιάξω έναν φάκελο στην Μουσική μου που θα τον ονομάσω «Παντελής Παντελίδης» και θα τον ακούω συνέχεια. Θα μάθω από αυτόν τον άνθρωπο πως το να παραδέχεσαι τον έρωτα σου, τον πόνο σου, τον καημό σου, την αδυναμία σου είναι μεγάλη μαγκιά. Και χωρίς να φοβάται να δείξει ποιος ήταν. Όχι όπως εγώ δηλαδή πίσω από την ανωνυμία του ιστολογίου…

Ίσως όλοι είδαμε στο πρόσωπο του Παντελή έναν φίλο μας, έναν άνθρωπο που γνωρίσαμε κάποτε στην ζωή μας. Πονέσαμε γιατί ήταν ένα νέο παλικάρι και χάθηκε με έναν τρόπο που δυστυχώς χάνονται πολλά παιδιά πλέον στην Ελλάδα με αυτόν τον τρόπο. Κι όλα αυτά γίνονται σε μια στιγμή, σε 1 δευτερόλεπτο, χωρίς να καταλάβεις πότε και τι έγινε. Το ξέρω πλέον και λόγω προσωπικής πείρας. Δυο φορές τράκαρα το έτος που πέρασε, μία φορά με το αυτοκίνητο (οδηγός εγώ, μόνος μου) και μία με το μηχανάκι (συνοδηγός). Και τις δύο φορές κάποιος άλλος παραβίασε το STOP και εγώ έπαθα την ζημιά. Ευτυχώς και δοξάζω τον Θεό, δεν έπαθα τίποτα σοβαρό και τις δύο φορές! Και ξέρω πως ακόμα κι αν είσαι προσεχτικός κάτι θα γίνει, πόσο μάλλον αν δεν προσέχεις!

Κι ο θάνατος μας είπε χτες πως δεν λογαριάζει κανέναν… Σε λένε Παντελίδη, δεν σε λένε Παντελίδη είσαι μέσα στο στόχαστρο του. Ίσως κι αυτό να ήταν που μας σόκαρε κι όλους μας… Κι εμένα με έκανε να συνειδητοποιήσω πόσο κοντά έφτασα κι εγώ να είμαι σε αυτήν την θέση. Γιατί πραγματικά μέχρι χτες δεν το είχα καταλάβει. Ειδικά την 2^η φορά με το μηχανάκι που εκτοξεύτηκα στην άσφαλτο όταν χτυπήσαμε πάνω στο αυτοκίνητο που βγήκε παράνομα από το STOP…

Κι αν τότε ήταν η τελευταία μου στιγμή; Κι αν τότε αντί με την πλάτη που έσκασα, έσκαγα με το κεφάλι, τι θα γινόταν; …Μην τα σκέφτεσαι αυτά, μου είπε χτες το βράδυ η κοπέλα μου όταν περπατούσαμε το βράδυ στην Ηφαίστου. Όχι, θα τα σκέφτομαι. Θα τα σκέφτομαι για να εκτιμώ καλύτερα και περισσότερο το τι έχω…

…

Γιατί πόνεσε τόσο πολύ ο θάνατος του Παντελή;

Γιατί ο Παντελής, ήταν ο Παντελής Παντελίδης. Ήταν αρχικά πλέον γνωστός, και καλώς ή κακώς πονάς περισσότερο για κάποιον που μπορεί να ξέρεις, παρά για κάποιον που δεν ξέρεις.

Ήταν ο Παντελής Παντελίδης, ένας νέος άνθρωπος, ένα παλικάρι που πάνω στην ηλικία που πιάνει κανείς πλέον την ζωή στα χέρια του, ο θάνατος είχε πάρει άλλη απόφαση…

Ήταν ο Παντελής Παντελίδης, ένας γνήσιος άνθρωπος που δεν προσπάθησε να μιμηθεί κανέναν. Που έγραψε και τραγούδησε ελληνική (!) μουσική! Που δεν προσπάθησε να μιμηθεί κανέναν αγγλόφωνο, να μιμηθεί καμιά ξενόφερτη μαλακία…! Που ήταν αυθεντικός σε αυτά που έγραφε και τραγουδούσε γιατί ήταν πάνω στα βιώματα του. Πάνω στις αδυναμίες του, στους έρωτες του, στα σφάλματα του…

Ποιος άλλος έκανε στίχο το «Κάνει λάθη για να μάθει / της καρδιά μου το γραμμένο»;

...

Μόνο ένας αυθεντικός και γνήσιος άνθρωπος σε πονάει όταν φεύγει τόσο πολύ. Γιατί ξέρεις πλέον, και το συνειδητοποιείς με αυτήν την κοφτερή βεβαιότητα του θανάτου, πως δεν θα ξανά υπάρξει άλλος Παντελής Παντελίδης.

Καλό Παράδεισο Παντελή… Και συγχώρεσε μας, δεν βλέπαμε τι κάναμε.

© copyright, ανδρέας λισσόβας

«Πάτερ άφες αυτοίς. Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι»

Παντελής Παντελίδης - Πίνω από 'κει ψηλά για 'σένα

Σ’ αγαπώ! (Μέλι κι αμύγδαλο και γλυκιά βανίλια)

Πώς να σου πω πως σ’ αγαπώ

δίχως να το ευτελίσω

αφού ότι κι αν θελήσω

εσύ ‘σαι πάντα εδώ

Εφτά οι μήνες που ‘γιναν

γωνία Παραδείσου

και στάζει το φιλί σου

μέλι κι αμύγδαλο

Δεν θα σου πω πως σ’ αγαπώ

μονάχα θα στο δείξω

κι αν θες να στ’ αποδείξω

θα ξαναγεννηθώ

Μα κι αν το θέλεις να τ’ ακούς

απ’ τα δικά μου χείλια

σαν την γλυκιά βανίλια

πολύ σε αγαπώ!

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Μάτια μου γλυκά - Νίκος Βέρτης

Ρόδι και δροσοσταλιά

Μία – μία

η σταγόνα

πως κυλάει

στη ροδιά

και κυλάει

και γυρνάει

σ’ ένα ρόδι

αγκαλιά

Και το δάκρυ

άσπρο – άσπρο

σαν περιστεριού

φτερά,

χρωματίζει

την Αγάπη

και την μέρα

που κυλά

«Πως σε λένε

‘σένα δάκρυ

που κυλάς

παν’ στην ροδιά;

Μην σε λένε

μόν’ σταγόνα;

Μην σε λένε

παγωνιά;»

«Δεν με λέν’

ούτε σταγόνα,

ούτε πάλι

παγωνιά.

Μοναχά

σαν με φωνάξεις

να με πεις

δροσοσταλιά.

Ήμουν κάποτε

ένα αγόρι

που ‘χε βγει

στην παγωνιά

κι είδα μπρος μου

μία κόρη

που μου πήρε

την καρδιά

-Που γυρνάς

σαν την νεράιδα

φως μου

και αυγερινέ

να σε βρω

να γονατίσω

να μου πεις

μόνο το ναι;

-Θα με βρεις

μέσα στα ρόδα

ήλιε μου

και ουρανέ

κι αν μου δώσεις

την Αγάπη

θα σου πω

μόνο το ναι!

Κι έτσι γίνηκε

η κόρη

ένα ρόδι

στη ροδιά

και εγώ

για να την έχω

γίνηκα

δροσοσταλιά.

Να μου δίνει

κάθε λίγο

τα δικά της

τα φιλιά

κι εγώ να ‘μαι

γύρω -γύρω

να την παίρνω

αγκαλιά!»

"για την Τζένη μου…"

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Άγριο ρόδο - Μιχάλης Καλλέργης

Κόρη τ' ονείρου

Χίλιες φορές θα νιώσω

χίλιες θα γεννηθώ

επάνω στο κορμί σου

όπου θ’ αναστηθώ

Θ’ αφήσω την πνοή μου

μέσα σου να μιλά

κι ο έρωτας σαν δάκρυ

πάνω σου θα κυλά

Θα λέει το τραγούδι

που γράφτηκε για μας

κι έχει όλους τους ήχους

απ’ τους αγγέλους μας

Μέσα σου θα με νιώθεις

όπου και αν σταθείς

παράδεισος θα είναι

όπου και αν βρεθείς

Ξανθέ μου άγγελε μου

κόρη τ’ ονείρου μου

για ‘σένα έχω φτάσει

στην άκρη του γκρεμού

Κι αν είναι και αν πέσω

κι αν είναι να χαθώ

για ‘σένα νε καρδιά μου

μόνο θ’ αναστηθώ

Και αυτό το βράδυ πάλι

πάλι θ’ αναστηθώ

χίλιες φορές θα νιώσω

χίλιες θα γεννηθώ.

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Για να σε συναντήσω - Μανώλης Λιδάκης
Ποίηση - Στίχος: Τάσος Λειβαδίτης

Όνειρο

Είδα χθες βράδυ στη ζωή,

όνειρο να ξανοίγει

να με φιλάει νεράιδα

και να ‘χω το κορμί της

Να με κοιτούν τα μάτια της,

να νιώθω το φιλί της

και να ακουμπάει στην καρδιά

τα κρινοδάχτυλα της

Μη, να χαρείς, τα νειάτα σου

μη παίρνεις το φιλί σου

και μη φοβάσαι αν εγώ

δείχνω αλλοπαρμένος

Βρήκα χτες βράδυ στη ζωή

ένα ζεστό λιμάνι

γιατί είμαι κι απ’ τα ονείρατα

πολύ κυνηγημένος

Νεράιδα και φεγγαρό -

και φεγγαροπλασμένη

κρύψε μέσα στον κόρφο σου

όσα φιλιά σου δίνω

Για να ‘χεις να ονειρεύεσαι

τα βράδια που ‘σαι μόνη

με το σεντόνι αγκαλιά

και με τη νεραιδοσκόνη

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Νεράιδα - Μαρία Παπαγεωργίου

Πώς σ' αγαπώ αν το 'ξερες

πόσο σε συλλογιέμαι

βράχος να 'σουν θα ράγιζες

κάστρο θα γκρεμιζόσουν

Ξύλινος Ιππότης (λίγο ακόμη…)

Όταν γεννήθηκα πρώτη φορά,

ήρθαν οι Μοίρες πάνω από την

                                κούνια μου,

την τρίτη μέρα·

        για να μετρήσουν

                για να ζυγίσουν

                        για να κόψουν

την ζωή μου, όπως αυτές εθέλαν…

Μα εγώ άρπαξα το νήμα μου

        άρπαξα και το ψαλίδι

και τα ‘βαλα φωτιά…

        και κάηκα κι εγώ μαζί

κι έγινα στάχτη.

Μα μέσα από τις στάχτες

ξαναγεννήθηκα

και πάντα έτσι κάνω…

Γεννιέμαι, καίγομαι, πεθαίνω

        και πάλι απ’ την αρχή.

Κι οι Μοίρες με μισούν,

        μα δεν με ορίζουν…

Κι οι Θεοί ακόμα με μισούν

        και με ζηλεύουν

        που αφέντης μόνο εγώ

είμαι στη ζωή μου.

Κι έτσι ρίχνομαι στις μάχες,

δίχως να με νοιάζει

αν χάσω ή αν χαθώ…

Φυλάω ότι αγαπώ, με την ζωή μου

                                        πάντα

και κανείς δεν μπορεί να με

νικήσει μια και καλή…

Είμαι ο Ξύλινος Ιππότης

        που όσο και να χάνομαι,

                πάλι πίσω γυρνώ

                        και πάλι είμαι εδώ

όλο και πιο δυνατός,

        μετά από κάθε φωτιά…

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Καίγομαι καίγομαι - Γλυκερία

Το φίλεμα – Παντελής Ζεμπίλης & Σοφία Σαρρή (ανάλυση)

Το καραβάνι των νεκρών στον Άδη κατεβαίνει.

Οι γέροντες τραβούν μπροστά, ξοπίσω τους οι άλλοι

και πίσω – πίσω μια μικρή ομορφοπλουμισμένη.

Χρυσό φλουρί στα δόντια τους για τον περαματάρη,

να τους περάσει αντίπερα στου Άδη τα σκοτάδια.

Κι έρχεται νιος από μακριά, στα κοντινά ζυγώνει:

-Που πάτε σεις ωρέ νεκροί, που πάτε αποθαμένοι;

-Για το μεγάλο το γκρεμό, για τη μεγάλη πόρτα.

-Που πας και συ μωρέ μικρή, ομορφοπλουμισμένη;

-Εγώ δεν είμαι δα νεκρή, δεν είμ’ αποθαμένη.

-Ανάμεσα στα δόντια σου, τι το ‘χεις το χρυσάφι;

-Αυτό δεν είναι δα φλουρί, μόνο χρυσό δοντάκι.

Και σκύβει ο νιος και τη φιλά στο παγωμένο στόμα

Κι αυτή του μπήγει το φλουρί ανάμεσα στα δόντια.

Το φίλεμα, το ποίημα του Σταμάτη Δαγδελένη, που μελοποίησε ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου και ερμηνεύουν ο Παντελής Ζεμπίλης και η Σοφία Σαρρή, πρόκειται για μια πολύ όμορφη ιστορία αγάπης, ασχέτως αν διαδραματίζεται σε ένα γοτθικό περιβάλλον, συνδυάζοντας τον έρωτα και τον ρομαντισμό με το μυστήριο, το υπερφυσικό και τον θάνατο. Εγώ εδώ θα επιχειρήσω, με όσες γνώσεις έχω, να αναλύσω όσο καλύτερα μπορώ αυτό το τραγούδι/ποίημα.

Όσον αφορά τα στιχουργικά, το ποίημα είναι γραμμένο σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο, καθώς τονίζεται στις άρτιες συλλαβές: «Το καραβάνι των νεκρών στον Άδη κατεβάινει», και έχει τομή στην 8^η συλλαβή: «Το καραβάνι των νεκρών / στον Άδη κατεβαίνει».

Αρχικά το ποίημα/τραγούδι ξεκινά με μια δυνατή εικόνα, καθώς αμέσως μας κατεβάζει κάτω στον Άδη, δίπλα στους νεκρούς, που σαν καραβάνι περπατούν και βαδίζουν προς τον σκοτεινό και νεκρό κόσμο. Το καραβάνι ειδικά, χαρακτηρίζεται από μεγάλο όγκο ατόμων, κι έτσι εδώ ένας μεγάλος όγκος ατόμων/νεκρών έρχεται μπρος στα μάτια μας, όπως την πρώτη φορά που τον συναντήσαμε – όχι βέβαια να πηγαίνει, καθώς ήταν ήδη εκεί – οι νεκροί που συναντούσε στο διάβα του για την εύρεση του μάντη Τειρεσία ο Οδυσσέας στην Οδύσσεια. Κι είναι πολλές φορές που συναντάμε αυτήν την εικόνα, είτε σε εμπνευσμένους από τον κάτω κόσμο πίνακες ζωγραφικής, είτε σε διάφορες διηγήσεις που βλέπουμε αυτά τα πρόσωπα, τα θλιμμένα, με τους σκυφτούς ώμους, τσακισμένα από τον πόνο, ντυμένα με τα κουρέλια του θανάτου, μαζί με τις γυναίκες που θρηνούν με άσπρες μαντίλες που σκεπάζουν τα μαλλιά τους, συνήθως σιωπηλά κρατώντας το πρόσωπο τους μέσα στα χέρια τους, κρύβοντας τα δάκρυα τους.

Κι έτσι λοιπόν, κατευθύνονται όλοι μαζί οι νεκροί, για να φτάσουν στον ποταμό Αχέροντα, να συναντήσουν το περαματάρη Χάροντα, που άλλες φορές τον βλέπουμε σαν έναν σκελετωμένο γέροντα, κι άλλες σαν ένα φάντασμα δίχως πρόσωπο και σώμα, παρά μόνο με μια μεγάλη μαύρη κάπα φορεμένη, με αυτό το αέναο και αιώνιο του έργο, αυτό του βαρκάρη των ψυχών, να μεταφέρει τις σκιές των ανθρώπων πλέον, στην απέναντι όχθη.  Αλλά δεν είναι αυτή η μετάβαση χωρίς αντίτιμο, παρά ο περαματάρης ζητά ένα φλουρί, ένα χρυσό φλουρί, τον όβολο, που όλοι οι νεκροί έχουν ανάμεσα στα δόντια. Μικροί – μεγάλοι, άντρες – γυναίκες, καθώς σύμφωνα με τις δοξασίες των αρχαίων ελλήνων δεν διανοούταν να θαφτεί κανείς χωρίς να έχει στο στόμα του ένα χρυσό φλουρί. Αλλιώς, σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν καταδικασμένος να μείνει αιώνια στην μια όχθη του ποταμού, κι ο Χάροντας δεν θα τον έπαιρνε ποτέ στην βάρκα του για να τον περάσει αντίπερα.

Όπως λοιπόν πηγαίνουν οι νεκροί, το καραβάνι αυτό των αποθαμένων προς τον Άδη, εμφανίζεται ένας νιος που συναντά αυτό το πλήθος και γεμάτος απορία, το ρωτά που πάει, που κατευθύνεται. Για να απαντήσουν όλοι οι νεκροί κι οι αποθαμένοι πως πάνε για τον μεγάλο τον γκρεμό και την μεγάλη πόρτα. Κι ο μεγάλος ο γκρεμός δεν συμβολίζει τίποτε άλλο παρά το Έρεβος που κατά τον Όμηρο οι νεκροί περνούν για να φτάσουν στον Άδη, αφού βέβαια έχουν περάσει πιο πριν από τον ποταμό Αχέροντα. Κι η μεγάλη πόρτα, εδώ συμβολίζει την Πύλη, που την φυλά ο Κέρβερος, και είναι η πύλη αυτή που περνούν και διαβαίνουν οι νεκροί, και δεν μπορούν έπειτα ποτέ να γυρίσουν πίσω, μα ούτε και κανείς θνητός μπορεί να την περάσει ποτέ ζωντανός!

Κι αργότερα ο νιος, βλέπει και την μικρή την ομορφοπλουμισμένη που ακολουθά το καραβάνι πίσω – πίσω, και την ρωτά, που πάει κι αυτή, μαζί με τους νεκρούς, που πάει κι αυτή με τους αποθαμένους; Και η μικρή αυτή του απαντά πως ούτε νεκρή είναι μα ούτε αποθαμένη. Κι εμάς μας βάζει σε σκέψεις, που δυο νέοι που βρίσκονται μέσα στον κάτω κόσμο, μαζί με τους νεκρούς και ομιλούν, πως γίνεται νεκροί να μην είναι; Και πως τυχαίνει ο νιος να δει την κόρη την μικρή την ομορφοπλουμισμένη, κι αυτήν μονάχα μέσα από το πλήθος να την εξεχωρίσει; Μήπως την ξέρει;

Μα ο νιος, δείχνει να την πιστεύει, ή σαν να θέλει να την πιστέψει ότι δεν είναι νεκρή η μικρή ομορφοπλουμισμένη. Μας δίνει κι εμάς την πεποίθηση πως απ’ την αρχή σαν να μην έχει επίγνωση της καταστάσεως του, σαν να νιώθει πως αυτός δεν είναι νεκρός, και για αυτό μάλλον απορεί σαν βλέπει το πλήθος των νεκρών. Και την πιστεύει την μικρή, όταν του λέει πως δεν είναι νεκρή, κι αυτή μας δίνει την πεποίθηση πως επίτηδες του λέει ψέματα. Άλλωστε ακολουθούσε τους νεκρούς. Και την ρωτά ξανά ο νιος, γιατί το ‘χει το χρυσάφι ανάμεσα στα δόντια της, γιατί έχει το φλουρί ανάμεσα στα χείλη; Κι αρχίζει να δυσπιστεί, και να του φαίνονται περίεργα όλα αυτά, μα πάλι η μικρή του απαντά πως δεν είναι ούτε φλουρί, ούτε χρυσάφι, μα μονάχα χρυσό δοντάκι…

Κι ο νιος την πιστεύει και την φιλά, κι η μικρή βρίσκει την ευκαιρία και του δίνει το φλουρί στο δικό του στόμα. Κι από εκεί, καταλαβαίνουμε πως η μικρή, ήξερε πολύ καλά τι έκανε, ήξερε πολύ καλά τι έλεγε κι είχε τον σκοπό της που βρισκόταν εκεί.

Ο νέος αυτός άνδρας λοιπόν, από τα συμφραζόμενα, πιθανώς είτε ήταν ναυτικός, είτε βρισκόταν στρατιώτης σε κάποιο πόλεμο μακριά. Κι είτε πνίγηκε και το σώμα του χάθηκε στην θάλασσα, είτε σκοτώθηκε και επίσης το σώμα του δεν το βρήκε κανείς να το θάψει με τους συνήθεις κατά την αρχαιότητα τρόπους. Έτσι λοιπόν ο νέος, χωρίς να έχει ταφεί με τον σωστό τρόπο, δεν έχει φλουρί στο στόμα του, και είναι αναγκασμένος να παραμείνει αιωνίως στην όχθη αυτή, πριν από τον Αχέροντα ποταμό.

Μα η νέα αυτή κοπέλα, η μικρή ομορφοπλουμισμένη, φαίνεται πως είναι η αγαπημένη του, και μαθαίνει για την απώλεια του αγαπημένου της. Κι από την γνώση αυτή της καταστάσεως της, ενώ είναι νεκρή και απαντά πως δεν είναι, δείχνει πως γνωρίζει ποιο μονοπάτι ακολούθησε. Ήξερε ότι θα ήταν νεκρή, όταν θα ξανά συναντούσε τον αγαπημένο της. Κι ο σκοπός της δεν ήταν άλλος, παρά να δώσει με το φιλί στο στόμα, την δυνατότητα ο νιος να περάσει απέναντι, χαραμίζοντας όχι μόνο την ζωή της για την αγάπη, αλλά και τον θάνατο της ακόμα…!

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Ωδή στον Ζέφυρο

Κάποτε θα ‘θελα να ‘χα

έναν ουρανό

δικό μου

να χάνομαι όταν λείπεις.

Κάποτε θα ‘θελα να ‘χα

μιαν αυγή

δίπλα στο κομοδίνο,

να την κοιτώ όταν λείπεις.

Κάποτε θα ‘θελα να ‘χα

τον Ζέφυρο

μέσα σ’ ένα βάζο,

να τ’ ανοίγω όταν λείπεις

και να με πάει μακριά…

Μακριά από ‘σένα,

κι απ’ τα όνειρα σου

που ποτέ δεν μ’ είχες

μες σ’ αυτά.

Κάποτε θα ‘θελα.

Τώρα, έγιναν…

© copyright, ανδρέας λισσόβας

Όταν τραγουδάω (Ζέφυρος) - Μελίνα Κανά